نبرد امروز، تقابلی تمدنی در عرصه‌های فکری و فرهنگی است

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، حجت‌الاسلام قاسم جعفرزاده، مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اردبیل در نشست «باید برخاست» ویژه کارکنان آموزش و پرورش شهرستان نمین، با اشاره به جایگاه مهم معلمان در جامعه اظهار کرد: معلمان و مدیران مدارس در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخ، مسئولیت خطیری در تربیت نسل آینده و تبیین واقعیت‌ها برای دانش‌آموزان بر عهده دارند.

وی با بیان اینکه مطالبات معیشتی و صنفی فرهنگیان دغدغه‌ای مهم و قابل احترام است، افزود: در کنار این مسائل، نباید از رسالت اصلی آموزش و پرورش در عرصه تربیتی، فکری و فرهنگی غافل شد؛ چراکه آینده فکری و هویتی نسل جوان بیش از هر زمان دیگری در معرض جریان‌های مختلف فکری و فرهنگی قرار دارد.

جعفرزاده ادامه داد: امروز جبهه حق و جبهه باطل در برابر یکدیگر قرار گرفته‌اند و جریان باطل با بهره‌گیری از ظرفیت‌های گسترده رسانه‌ای، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و نظامی تلاش می‌کند بر افکار عمومی و معادلات جهانی اثر بگذارد.

تقابل امروز، نبردی چندلایه و تمدنی است

مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اردبیل با تأکید بر اینکه نبرد امروز، جنگی چندلایه و نامتقارن است، گفت: اگر در گذشته استعمار عمدتاً با اشغال مستقیم سرزمین‌ها و حضور نظامی دنبال می‌شد، امروز شکل‌های جدیدی از سلطه پدید آمده است که اقتصاد، فناوری، رسانه، فرهنگ، شبکه‌های ارتباطی و سبک زندگی را نیز دربرمی‌گیرد.

وی افزود: تحریم و فشار اقتصادی تنها یکی از ابزارهای این مواجهه است و برای شناخت شرایط موجود باید از تحلیل‌های سطحی عبور کرد؛ زیرا بسیاری از تحولات ظاهراً اقتصادی، سیاسی یا امنیتی، ریشه در مبانی فکری و نوع نگاه تمدن‌ها به انسان و جهان دارد.

حجت الاسلام جعفرزاده با بیان اینکه هر تمدن تعریف خاصی از انسان، پیشرفت، منفعت، سعادت و امنیت ارائه می‌دهد، اظهار کرد: اگر در یک نظام فکری، اصالت با لذت، منفعت مادی یا رشد اقتصادی باشد، شاخص‌های توسعه نیز بر همان مبنا طراحی می‌شود؛ اما در نگاه دینی، پیشرفت باید در کنار علم و اقتصاد، با معنویت، اخلاق، سعادت انسان و رابطه او با خداوند سنجیده شود.

وی ادامه داد: در مواجهه تمدنی، الگوهای فرهنگی و سبک زندگی نیز به تدریج میان جوامع منتقل می‌شوند؛ از پوشش و آرایش گرفته تا ذائقه، شیوه مصرف، روابط اجتماعی و حتی نوع اندیشیدن. بنابراین شناخت مبانی فکری پشت این تغییرات برای تربیت نسل آینده ضروری است.

مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اردبیل با تأکید بر ضرورت تولید فکر و نظریه در جهان اسلام گفت: جامعه اسلامی نباید صرفاً مصرف‌کننده نظریه‌هایی باشد که در نظام‌های فکری دیگر تولید شده‌اند، بلکه باید با تکیه بر ظرفیت‌های اندیشه اسلامی در حوزه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، مدیریتی و فرهنگی به نظریه‌پردازی بپردازد.

وی تصریح کرد: بخش مهمی از مواجهه امروز، در سطح اندیشه و تعریف انسان و جهان اتفاق می‌افتد و اگر مبانی فکری خود را به‌درستی نشناسیم، ممکن است الگوهای دیگران را بدون توجه به تفاوت‌های اعتقادی و فرهنگی وارد جامعه کنیم.

معلم، یکی از مهم‌ترین عناصر تربیت فکری جامعه است

حجت الاسلام جعفرزاده با اشاره به نقش معلم در شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان اظهار کرد: معلم فقط انتقال‌دهنده مطالب درسی نیست، بلکه رفتار، شخصیت، نگرش و سبک زندگی او نیز بر دانش‌آموز اثر می‌گذارد.

وی افزود: دانش‌آموز بیش از آنکه صرفاً از سخنان معلم تأثیر بگیرد، رفتار او را مشاهده و الگوگیری می‌کند؛ بنابراین هماهنگی میان گفتار و عمل معلم، یکی از مهم‌ترین عوامل تربیتی است.

مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اردبیل خاطرنشان کرد: در شرایطی که نوجوانان و جوانان با حجم گسترده‌ای از اطلاعات و روایت‌ها در فضای مجازی مواجه‌اند، نقش معلم از گذشته حساس‌تر شده است و آموزش و پرورش باید علاوه بر انتقال دانش، قدرت تحلیل، پرسشگری و تشخیص درست از نادرست را در دانش‌آموزان تقویت کند.

دشمن‌شناسی به معنای شناخت روش‌های اثرگذاری است

وی با تأکید بر ضرورت افزایش سواد فکری و رسانه‌ای جامعه بیان کرد: دشمن‌شناسی به معنای ایجاد ترس یا نفرت نیست، بلکه شناخت دقیق جریان‌ها، اهداف، ابزارها و روش‌های اثرگذاری آنان است؛ زیرا جامعه‌ای که شیوه‌های نفوذ را نشناسد، ممکن است ناخواسته در مسیری حرکت کند که دیگران طراحی کرده‌اند.

حجت الاسلام جعفرزاده افزود: امروز تلفن همراه، فضای مجازی و شبکه‌های ارتباطی می‌توانند علاوه بر کارکردهای مثبت، در عملیات روانی، اطلاعاتی و فرهنگی نیز مورد استفاده قرار گیرند؛ بنابراین آموزش نحوه استفاده صحیح از این ابزارها و توجه به امنیت اطلاعات باید مورد توجه قرار گیرد.

نگاه دینی، عالم را به ماده محدود نمی‌کند

مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اردبیل در ادامه با اشاره به مبانی معرفتی اسلام گفت: یکی از تفاوت‌های اساسی نگاه مادی و نگاه دینی، در نوع نگاه به عالم هستی است. در نگاه صرفاً مادی، امور قابل مشاهده و تجربه حسی محور شناخت قرار می‌گیرند، در حالی که قرآن کریم «ایمان به غیب» را از ویژگی‌های انسان مؤمن معرفی می‌کند.

وی با اشاره به آیات ابتدایی سوره بقره و عبارت «الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ» افزود: در منظومه معرفتی اسلام، عالم هستی به آنچه با حواس پنج‌گانه قابل مشاهده است محدود نمی‌شود و برای شناخت حقیقت، باید از ظرفیت عقل، وحی و سایر ابزارهای معرفتی نیز بهره گرفت.

حجت الاسلام جعفرزاده با اشاره به جایگاه علوم تجربی تصریح کرد: مشاهده، آزمایش و تجربه، ابزارهای ارزشمند شناخت در حوزه علوم تجربی هستند، اما نمی‌توان روش تجربی را تنها راه شناخت همه واقعیت‌های عالم دانست؛ چراکه پرسش‌هایی همچون هدف آفرینش، معنای زندگی، اخلاق، مرگ و آخرت صرفاً با ابزارهای آزمایشگاهی قابل پاسخ نیستند.

«باید برخاست»؛ حرکت از انفعال به کنشگری

وی با بیان اینکه عنوان نشست «باید برخاست» باید به یک رویکرد عملی تبدیل شود، گفت: برخاستن یعنی حرکت از انفعال به کنشگری، از بی‌تفاوتی به مسئولیت‌پذیری و از مصرف‌کننده روایت بودن به تولید روایت صحیح.

مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اردبیل تأکید کرد: اگر می‌خواهیم در مواجهه فکری و تمدنی امروز موفق باشیم، باید از مدرسه و دانشگاه آغاز کنیم و نسلی تربیت کنیم که در کنار علم و دانش، از قدرت تحلیل، هویت دینی و ملی، معنویت، امید و مسئولیت‌پذیری برخوردار باشد.

وی در پایان گفت: قدرت واقعی جامعه تنها به توان نظامی و اقتصادی وابسته نیست، بلکه سرمایه انسانی، علمی، فرهنگی و فکری نیز بخش مهمی از اقتدار جامعه را تشکیل می‌دهد و آموزش و پرورش می‌تواند در ساختن این سرمایه و تربیت نسل آینده نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.